Individual Notes
Note for: Jacob Willems Holkema, 4 OCT 1649 - 1675 Index
Individual Note: Zijn oom Asserus de Ringh te Leeuwarden werd na de dood van zijn moeder zijn voogd.
Individual Notes
Note for: Jacob Gijsberts (Japik Gysbertss) Holckema, 1579 - 22 JAN Index
Occupation:
Place: O.a. burgemeestervan Bolsward 1638-1642
Individual Note: Beroep kistenmaker (Schrijnwerker).
Was een vooraanstaand burger van Bolsward.
Woonde aan de Wipstraat te Bolsward.
Het stadhuis in Bolsward werd in 1614-1616 volgens zijn ontwerp en met zijn medewerking gebouwd.
Hij bekleede vele kerkelijke en civiele functies (o.a. diaken,kerkmeester,pachter van het gemaal,burgemeester van 1638-1642).
In 1647 kreeg hij een plaats in het Gasthuis,waar hij in 1653 aan de pest op 75 jarige leeftijd overleed.
Hij en zijn vrouw werden begraven in de Broerekerk te Bolsward.Hun grafsteen is daar nog steeds ,weliswaar geschonden,is.
Naar verluidt was Jacob Gysbert een neef van Margaretha de Heer.
Bolsward 1653 2616(=grafnummer) Ao 1655 de[n] 22 ianua[r]i sterf den eersamen burgem[eeste]r I[a]cob Gysberts hier begraven broerkerk
Jacob Gijsberts werd waarschijnlijk in maart 1579 geboren. Een geboorte- of doopdatum heb ik niet kunnen vinden; het genoemde tijdstip is vastgesteld aan de hand van de vermelding van zijn leeftijd bij zijn handtekening onder bepaalde stukken. (Zie voorbeeld boven aan de volgende bladzijde). Het is niet zeker, dat hij in Bolsward werd geboren, aangezien, zoals reeds vermeld, zijn ouders toen kennelijk niet in Bolsward woonden.
Volgens diverse publikaties zou Jacob G. in 1602 getrouwd zijn (in de archieven is zijn huwelijk niet te vinden. Ik ben daaraan gaan twijfelen, doordat ik vond, dat Jacob G. op 16 februari 1603 aan de Wipstraat in Bolsward een huis kocht (voor F 329,-), waarbij niet, zoals te doen gebruikelijk was, zijn vrouw werd vermeld. Waarschijnlijk is hij kort na aankoop van het huis getrouwd.
Zijn vrouw Ancke Willems was weduwe van ene Pier Hylckes. (Pier Hylckes, nog niet ge- trouwd, kocht in 1591 een huis in de Kerckstraat van ene Epcke Wigmans. Dit huis werd in 1601 door "Ancke Pier's weduwe", Ancke Wilems dus, verkocht aan de eveneens geheten Ancke Mr. Willemse. - Bolsward V2, consent 16 jan.-. Onze Ancke Willems was volgens de genealoog Roorda een zuster van Arjen Willems (de Heer), destijds te Leeuwarden wonend. Deze zou een dochter hebben gehad Margaretha Arjens geheten, die op 21.9.1628 te Leeuwarden trouwde met een kunstschilder Andreas Pieters Nieuwhoff.
Jacob G. was van beroep "kistenmaker" (=meubelmaker, schrijnwerker). Hij was een vooraanstaand burger, die al op jonge leeftijd "gezworen gemeensman" (een soort raadslid) was en van 1638 tot 1642 als burgemeester zetelde.. Wat ons ongetwijfeld het meest aanspreekt zijn zijn aktiviteiten betr. het stadhuis van Bolsward, dat in 1614-1616 werd gebouwd en waarin hij de met ornamenten fraai versierde toegangsdeur tot de raadszaal vervaardigde. Uit een aan de achterzijde van dit werkstuk gevonden inscriptie luidend:
"Jacob Gijsbertsz. heeft dit kistenmaekerswerck gemaecken en het stehuys geynvesteert
(= ontworpen) anno 1615"
blijkt, dat het stadhuis tevens door hem werd ontworpen. In de afrekening, die zich in het archief te Bolsward bevinden, is hiervan bevestiging gevonden.
Het onterpen van het nieuw te bouwen stadhuis werd goed voorbereid.
In 1614 reist een delegatie af naar Zwolle (Swoll).In deze delegatie hebben zitting:
Reymer Haringsz (burgemeester),Heercke Heerckesz (Burgemeester),Dr. Sibrandus Siccama (stadschrijver),Rombertus Thomae (rentmeester).Op de terugweg is ook Mr. Hendrick Hansz (beeldhouwer) van de partij.
Laatstgenoemde heeft samen met Jacob Gijsbert Holckema de plannen uitgewerkt en Jacob heeft hiervan een maquette gemaakt.
In die tijd was het gebruikelijk dat beelhouwers door hun kennis van stijl en vormgeving grote bouwwerken ontwierpen.
Op de rekeningen in het archief staan een aantal personen welke meewerkten aan de bouw van het stadhuis te Bolsward: Jan Pytersz ,Hendrick Hansz (beeldhouwer),Hans en Hendrick Minneman (beeldhouwers) en Mr. Johannes Laurensz Schuynneman (beeldhouwer).
Zoals hiervoor al opgemerkt, is Jacob Gijsberts de oudste stamvader van wie de relatie met de huidige Holkema's onomstotelijk vast staat. Er is echter geen enkel geval bekend, dat hij deze naam gebruikte.
Op kerkelijk gebied was Jacob G. o.a. diaken (benoemd in 1607) en ouderling (gekozen in 1621 en 1627), terwijl hij daarna ook als kerkmeester heeft gefungeerd.
Volgens Dr. Haantjes in zijn boek "Gysbert Japickx (1929) deed Jacob G. zich tijdens zijn burgemeersterschap kennen als een vasthoudend man, zoals o.a. tot uitdrukking kwam in een twist met predikanten. Tijdens het herderschap van de predikanten Sixtus Hommius en Livius Hilarius had het stadsbestuur de wedde van de predikanten verhoogd tot F 700,- per jaar, echter op voorwaarde, dat de verhoging te allen tijd weer ongedaan gemaakt kon worden. Toen men daartoe overging, kwamen de dominees in verzet en het Hof van Friesland veroordeelde het stadsbestuur tot betaling. De predikanten toonden duidelijk hun vreugde hierover en schimpten zelfs vanaf de preekstoel, wat tot gevolg had, dat het stadsbestuur de grootste schreeuwer voor zich liet komen en hem aanzei zich als vreedzaam burger te gedragen. Jacob G. deed daarbij het woord. Als repressaille ontzegde de kerkeraad daarop Jacob G. het avond- maal. Jacob G. op zijn beurt, door de kerkeraad ontboden, weigerde tot twee maal toe daaraan gevolg te geven. Toen draaide de kerk bij; een deputatie ging de burgemeester opzoeken en de vrede werd getekend.
Jacob G. was ook "collecteur van het gemael". Daarbij hebben zich op een bepaald moment blijkbaar moeilijkheden voorgedaan, die er toe leidden, dat op 18 maart 1644 op verzoek van de pachters van het gemael door burgemeester Poppens een boedelinventarisatie bij Jacob G. werd verricht. Omtrent de achtergronden van een en ander heb ik tot nu toe geen klaarheid kunnen verkrijgen. Wel vond ik een vonnis van het Hof van Friesland (archief WW 33) d.d. 27 oktober 1643 betr. een proces van Timen Fransen Eijsma c.s. contra Jacob G. De inhoud daarvan heb ik echter helaas tot nu toe niet kunnen ontcijferen, zodat ik niet weet of dit iets met de bovengenoemde moeilijkheden te maken heeft gehad.
Ancke Willems, de vrouw van Jacob G., stierf op 23 april 1643. In 1647 kochten zijn kinderen voor een bedrag van F 300,- voor Jacob G. een plaats in het gasthuis, waar hij 22 januari 1655 aan de pest overleed. Hij werd dus 75 jaar oud. In het Rijksarchief (Roorda, boek 23) vond ik, dat Jacob G. en zijn vrouw begraven werden in de Broerekerk te Bolsward, waarin zich een dubbele grafzerk zou bevinden met de inscriptie:
"Ao 1643 den 23 April sterf d'Eers. Ancke Willems huysvrouw van Burgermr. Jacob Gijs- berts. Ao 1655 den 22 Janua sterf de Eersame Burgermr. Jacob Gijsberts. Hier begraven."
Doordat de Broerekerk later van een houten vloer werd voorzien, kon ik aanvankelijk deze graven niet terugvinden. Na de brand in de Broerekerk in 1979 is deze vloer verdwenen en zijn de grafstenen te voorschijn gekomen. Inmiddels is de ruïne van de Broerekerk "gerestaureerd" en voor het publiek opengesteld. De restanten van de zerken van Jacob G. en zijn vrouw zijn in de zuidelijke zijwand opgehangen.
Het gezin Jacob Gijsberts woonde aan de Wipstraat. Dit huis, tegenwoordig nr. 10, is onlangs mooi gerestaureerd. Naar ik heb begrepen is het de bedoeling daarin t.z.t. een museum betr. Gijsbert Japickx in te richten.
Van de kinderen van Jacob G. en Ancke Willems hebben alleen zoon Willem en dochter Janke nakomelingen gehad. Willem is dan ook de stamvader van de verdere Holkema's.
Individual Notes
Note for: Ancke Willemsdr. de Heer, ABT 1580 - 23 APR 1643 Index
Individual Note: Weduwe van Pier Hylckes. Had een dochter Antje Piers,welke overleed in Bolsward op 23 april 1643.
Bolsward 1643 2616(=grafnummer in Broerekerk te Bolsward) Ao 1643 de[n] 23 april sterf d[e] eerb[aere] Ancke Willems [hui]svrou va[n] burgem[eeste]r I[a]cob Gysberts hier begrave[n] broerkerk
Individual Notes
Note for: Gijsbert Jacobs (Gysbert Japicx) Holckema, 1603 - 21 AUG 1666 Index
Occupation:
Place: Fries dichter en taalkenner. Hij was schoolmeester en voorzanger in Witmarsum,Beetgum en Bolsward.
Individual Note: Gijsbert Jacobs is identiek met de bekende Friesche dichter Gysbert Japickx. Hij werd op 13 februari 1624 aangenomen als lidmaat van de hervormde kerk te Bolsward. In 1625 werd hij benoemd tot schoolmeester in Witmarsum, op voorspraak van zijn vriend Tsjaerd van Aylva, grietman van Wonseradeel, op een tractement van 100 goudguldens per jaar. In 1635 vertrok hij uit Witmarsum, maar het niet bekend waarheen.
Nadat hij in oktober 1636 in Leeuwarden getrouwd was, vinden we hem als voorzanger in de Martinikerk op een jaarsalaris van resp. 274 en 40 goudguldens. Blijkens de inschrijving als lidmaten van de herv. kerk kwam ook Sycke's moeder, inmiddels weduwe geworden, mee naar Bolsward, ingeschreven als Aeltje Lenerts Flasmar). Het gezin woonde eerst in de "Snorckstrjitte" en later op "It Heegh".
Gijsbert J. en Sycke kregen waarschijnlijk 6 kinderen, waarvan slechts één hen enkele weken overleefde:
1. Antjegeb. 1637 - overl. ca. 1650
2. (Aeltjegeb. 1638 - overl. 1656??)
3. Salvisgeb. 1641 - overl. 9.1666
Hij studeerde medicijnen te Leeuwarden, werd daarna heelmeester te Rien en later op Ameland, raakte aan de drank en maakte grote schulden. Toen Gijsbert J. en zijn vrouw in 1666 bij een pest-epidemie door deze ziekte werden aangetast, kwam Salvis hen verplegen. Hij kreeg zelf de ziekte ook en stierf kort na hen. Zoals vermeld….
4. Jacobgeb. 1644 - overl. 1646
5. Jacobgeb. 1647 - overl. 1656
6. Ant(s)jegeb. 15.4.1650 - overl. 1656
Zoals uit deze opsomming blijkt, is met Salvis G. de tak van Gijsbert Jacobs uitgestorven. De meesten, zo niet allen, vielen ten offer aan de toen nog veel voorkomende pest. Deze werd verspreid door vliegjes, die bij de zwarte ratten leefden. Niet lang daarna werd de zwarte rat door de bruine rat verdrongen, waarmede ook een einde kwam aan de pestepidemiëen.
Het leven en de dichterlijke aktiviteiten van Gijsbert Jacobs zijn door diverse schrijvers uitvoerig beschreven, o.a.
GYSBERT JAPICX.- Gysbert Japicx 1603-1666. Oersjoch fan syn libben.
HAANTJES, J.- Gysbert Japicx : Fries dichter in de zeventiende eeuw.
KALMA, J.J.- Bibliografy Gysbert Japiks. Syn eigen wurk en artikels en boeken fan oaren.
KALMA, J.J.- Om Gysbert Japiks hinne. Fryslân yn de 17de ieu Mei tekeningen fan Jan B.de Leeuw
Individual Notes
Note for: Sijcke Salvius Nicolai Rolwagen, 1616 - AUG 1666 Index
Individual Note: Matthijs Harings heeft in 1637 een portret gemaakt van Gysbert Japicx,dit hangt in het Fries Museum.Matthijs Harings was een oom van Sijcke Salvius Nicolai Rolwagen.
Individual Notes
Note for: Salvius Claess Nicolai Rolwagen, - 1617 Index
Occupation:
Place: Notaris te Leeuwarden
Individual Notes
Note for: Pier Jacobs Holckema, FEB 1603/04 - Index
Individual Note: Pier Jacobs is samen met Gijsbert op 13 februari 1624 als lidmaat aangenomen van de ned. herv. kerk.
Volgens andere bronnen zou hij op 13 februari 1624 zijn overleden.
Pier Jacobs - van hem is allee4n bekend, dat hij op 13 februari 1624 tesamen met Gijsbert J. als lidmaat van de Hervormde kerk te Bolsward werd aangenomen. Als hij een zoon van Jacob G. is geweest, moet hij ongetrouwd en vóór september 1666 zijn overleden, daar hij anders tot de erfgenamen van Salvis Gijsberts zou hebben behoord. Een andere mogelijkheid is, dat hij een zoon uit het eerste huwelijk van Ancke Willems (met Pier Hylckes) was en door Jacob G. geadopteerd. Tenslotte kan het ook helemaal geen familie van Jacob G. zijn geweest, in de dossiers kon ik nl. diverse personen die een Jacob als vader hadden, maar geen kinderen van Jacob G. waren
Individual Notes
Note for: Arjen Buwus, 1609 - 7 FEB Index
Occupation:
Place: Stadstimmerman te Bolsward
Individual Note: Janke Jacobs - geb. te Bolsward in 1606, overleden te Bolsward 21.3.1656, was gehuwd met Arjen Buwes, geb. 1609, overl. 7.2.1656, houtkoper en stadstimmerman te Bolsward. Janke was de 3e vrouw van Arjen, die eerder trouwde met
1. Trijntie Sweers (dochter Neeltje geb. 1623)
2. Hendrikje Douwes (zoon Willem 1635)
Kind: Antje Arjens, geb. 16.12.1647
Zowel Janke als haar man overleden kort na elkaar aan de pest. Ze lieten een dochtertje, Antje Arjens na, dat na de dood van haar ouders bij Gijsbert Jacobs die samen met Willem curator werden, in huis kwam, die daarvoor wekelijks 33 stuivers kostgeld ontving. Na de dood van Gijsbert J. en zijn vrouw in 1666 kwam zij (19 jaar oud) op eigen benen te staan. In 1673 kreeg zij een buitenechtelijk kind van Willem van Velsen, zoon van burgemeester Adrianus van Velsen, die ook gedeputeerde was. Het kind kreeg de naam Adrianus en van de vader de plaats Grons nr. 10 "stimkohier" (dw.z. dat het stemrecht kreeg) te Burgwert. Antje Arjens trouwde later met een Klaas Jacobs, die "provisionele ontvanger generaal der consumtien" van Friesland was en die Adrianus als zoon aannam.
Hierna een overzicht van het nageslacht van Antje Arjens, waarin de takken Braaksma, Van Loon en Buwalda voorkomen. Een van de nakomelingen uit deze tak (Buwalda), nl. Janke Haga (1783-1857) trouwde weer met een Holkema, nl. ds. Franciscus Holkema te Akkrum.
Individual Notes
Note for: Claes Jacobs Grons, 1633 - 20 SEP 1715 Index
Individual Note: Boer op Grons state te Burgwerd.Ontvanger-generaal der consumptien van Friesland.
Bolsward 1715 2399 (=grafnummer Broerekerk te Bolsward) Den 20 september 1715 is in den heere gerust Claas Iacobs geweesen proviceonele ontvanger generaal der consumtien van Friesland oud int 82 iaaren en leit alhier begraven broerkerk
Individual Notes
Note for: Hiltje Claes Grons, 1674 - Index
Baptism:
Date: 25 DEC 1693
Place: Burgwerd
Individual Notes
Note for: Jan Reinders Buwalda, 26 SEP 1669 - 28 APR 1747 Index
Baptism:
Date: 26 SEP 1669
Place: Burgwerd
Occupation:
Place: Boer en ontvanger en kerkvoogd in Burgwerd.
Individual Notes
Note for: Claes Jans Buwalda, 1697 - 8 JAN 1748/49 Index
Baptism:
Date: 9 MAY 1697
Occupation:
Place: Koopman te Bolsward.Schrijver van een compagnie