Individual Notes
Note for: Gerrit Arjens de Heer, ABT 1600 - Index
Occupation:
Place: Kunstenaar en bierverkoper te Amsterdam
Individual Note: Woonde eerst in Leeuwarden en is later naar amsterdam verhuisd.Glasschilder van beroep.
Individual Notes
Note for: Haye Pieters Holckema, ABT 1485 - Index
Individual Note: De geslachtsnaam Holkema zou een afgeleide kunnen zijn van de Holckstre Saete te Midlum.
In het register van aanbreng van 1511 deel 3 s 288 op 1546 vinden we het volgende:
""Haye Pieterzoon heeft ons schriftelijcken aangegeven ende bij zijnnen eede verclairt te gebruijcken Holckstre Saete mijt die principail holcke dair thuijs op staet 't welck is die groote holck ende mijttet saetlandt rondt om 't huijs ende fenne op die zijde van 't huijs ende hooch camp bij litke holck ende litke holck selven""
Individual Notes
Note for: Sybe Hommes Holckema, - Index
Individual Note: In ""Rekken oer it boekjier 1606/1607 fan de
ûntfanger-generaal fan de kleasteropkomsten yn Fryslân,
Joannes Henrici Rhala
útjûn troch P . Nieuwland en J.A . Mol "" vinden we een Sybe Hommes te Midlum:
Sybe Hommes op Holcke erffgen. 55 pond., daervan die 25
pond. à 32 st. ende die 30 à 30 st., fc. 8
De eenheden zijn: fc. facit; pond. pûnsmiet (± 0,36 hektare; 240 st. stoer(en)
Individual Notes
Note for: Meynert (Oenes?) Holckema, ABT 1540 - Index
Individual Note: Een bewijs dat Gerryt en Jetse broers waren is nog niet geleverd maar dat zij familie zijn is zeer waarschijnlijk.
Individual Notes
Note for: Harmen Dirks Donia, 1776 - 20 JAN 1826 Index
Residence:
Place: Pietersbierum
Individual Notes
Note for: Roel Tjeerds Hoekstra, 8 APR 1774 - 18 NOV 1858 Index
Occupation:
Place: Boer
Individual Notes
Note for: Tjeerd Hessels Hoekstra, 22 MAR 1799 - 13 NOV 1859 Index
Occupation:
Place: veehouder
Individual Notes
Note for: Hessel Tjeerds Hoekstra, 22 MAR 1760 - 1 APR 1840 Index
Occupation:
Place: Landbouwer en arbeider
Residence:
Place: 1811 Hallum
Individual Notes
Note for: Fokeltje Gerbens Douma, ABT 1770 - 15 NOV 1808 Index
Occupation:
Place: Dienstmeid
Individual Notes
Note for: Jetske Sytzes de Boer, 2 JUN 1795 - 13 AUG 1874 Index
Occupation:
Place: Dienstmeid
Individual Notes
Note for: Sybrant Doytthies Bonga, 1426 - Index
Individual Note: Woonde op Bonga state te Kimswerd
Individual Notes
Note for: Fokel Sybrants Bonga, ABT 1450 - 1525 Index
Individual Note: Nr 110 (1525 februari 1)
Naam Fokel
Partner Gerlef Piers zoen (+)
Kinderen dochter: Thieth (x Anna; zoon: Pybe); zoons: Sybrin, Abba, Pier (+;
zoon: Gerlef; dochter: Wobbel)
Woonplaats Bolsward
Commentaar 1. Voor de bewering van Roarda, Ut it selde skaei as Greate Pier, 4-5
dat Fokel behoorde tot de familie Bonga is geen bewijs. Haar man Gerlef
was in 1510 al overleden (OFO II, 235). Haar zoon Pier is beter bekend
als Grote Pier (Postma, ’Testemint’).
2. Abba’s dochter Jets was erfgename van Schelta Andla Latzema (zie
Individual Notes
Note for: Pier Gerlofs Donia, ABT 1480 - 28 OCT 1520 Index
Occupation:
Place: Boer te Kimswert
Individual Note: Hij werd Grote Pier (of in het Fries Greate Pier) genoemd om zijn voorkomen.
Grote Pier heeft gewoond op Donia Saethe aan de Arumerdijk ten oosten van Kimswerd.
In 1498 hadden de in het nauw verkerende Schieringers de bemiddeling ingeroepen van de Duitse keizer Maximilaan. Deze zond hertog Albrecht van Saksen, die een voorlopig einde maakte aan de wrede burgeroorlog tussen Schieringers en Vetkopers (twee partijen die elkaar lange tijd bestreden in Friesland). De hertogen stelden een centraal gezag in, dat echter lang niet door iedereen in Friesland werd verwelkomd.
Er ontstond op breed front een door de Vetkopers geleid verzet. Georg van Saksen haalde vervolgens huursoldaten naar Friesland. Dat leger werd de Zwarte Hoop genoemd, omdat de soldaten vanwege hun slechte betaling tot plunderingen overgingen.
De Vetkopers riepen hierop Karel van Gelre te hulp. Die landde met een strijdmacht van 700 man bij Stavoren, en kreeg veel Friezen op zijn hand. Albrecht van Saksen en zijn opvolgers, die al zoveel geld in de Friese zaak hadden gestoken, trokken zich toen terug, en gaven Friesland terug aan de keizer. Die besteedde de oorlog tegen de Friezen uit aan de Hollandse graaf.
De keizer nam ook de Zwarte Hoop onder zijn hoede. Karel van Gelre stond nu tegenover de veel sterkere Bourgondisch-Habsburgse macht.
In januari 1515 plunderde een grote groep Franekers en Bourgondiërs Kimswerd. Bij die plundering gingen veel boerderijen en de kerk van het dorp in vlammen op. Grote Pier moet hierop in grote woede zijn ontstoken. Volgens sommigen zou er nog meer hebben meegespeeld. Pier zou al de nodige tegenslagen hebben beleefd, voordat zijn boerderij in januari 1515 werd platgebrand. Zo werd er ook verondersteld, dat zijn vrouw en kinderen bij deze of een eerdere plundering om het leven waren gekomen. Pier verzamelde enkele honderden door de plunderingen tot de bedelstaf gebrachte mannen uit Kimswerd en omgeving om zich heen en zij gingen, bezield van wraak onder de naam de Zwarte Hoop, de zee op.
Enkele jaren lang waren Grote Pier en zijn mannen de schrik van de Zuiderzee. Pier noemde zich 'Verwoester der Denen, wreker van Bremen, aanhouden der Hamburgers, het kruis der Hollanders.' In zijn proclamaties beschreef hij zichzelf volgens de overleveringen als 'Grote Pier, Coninc van Friesland, Hartog van Sneek, Graaf van Sloten, Vrijheer van Hindeloopen, Capiteyn-generaal van de Zuiderzee.'
In 1517 brandde hij Medemblik plat. Zijn strooptochten voerden hem tot diep in alle gewesten rondom de Zuiderzee. Waaronder de eilanden op de wadden.
Tegenstanders die de Friese leuze ‘Bûter, brea en griene tsiis’ niet foutloos konden uitspreken, werden zonder pardon over de kling gejaagd.
Pier beschouwde zich aanvankelijk als een volgeling van Karel van Gelre, maar weldra moet hij doorgekregen hebben, dat Karel alleen maar aan zijn eigen belangen dacht. Grote Pier trok zich terug en ging als burger in Sneek wonen.Hij vestigde zich aan het Grootzand om tot zijn overlijden in 1520 nog enkele jaren als rustige burger in Sneek te blijven wonen. Volgens de legende is hij begraven in de Martinikerk Zijn neef Wierd nam het commando over de vloot op zich en zette de oorlog tegen de Bourgondiërs voort. Pier is op 28 oktober 1520 in Sneek overleden.
Grutte Pier (1480? - 28 oktober 1520) is de namme wêrûnder Pier Gerlofs Donia as Fryske frijheidsstrider bekend wurden is. Om syn figuer hat safolle mytefoarming west dat it slim te sizzen is hokker ferhalen op wierheid berêste en hokker net.
Wat min-ofte-mear fêststiet is dat Pier berne waard yn de 2e helte fan de 15e ieu, yn 1480 of dêr om hinne, yn Kimswert, as de soan fan Gerlof Piers Donia en Fokel Sybrants Bongma. Hy troude mei Rintsje Syrtsema. It pear krige yn 1506 in soan, Gerlof Piers Donia. Rintsje is yn 1515 ferstoarn.
Yn 1498 kaam Fryslân ûnder it bewâld fan Albrecht fan Saksen dy om de problemen oanpakke te kinnen, hiersoldaten nei Fryslân helle. Doe't dat ek net genôch wie joech er syn rjochten op Fryslân werom oan de Dútske keizer. Dy stjoerde doe de greven fan Hollân, wat ûnder oaren resultearre yn de besetting fan Starum.
Pier Donia wie boer yn Kimswert mar syn pleats, de Osinga State, waard yn 1515 troch de Saksyske hiersoldaten platbaarnd. Der wurdt sein dat doe ek syn frou fermoarde is. Dêrtroch ûntwikkele hy him ta in fel bestrider fan Saksyske en Hollânske besetters. Under syn lieding operearre in kapersfloat ûnder de namme De Swarte Heap, fan Makkum en Warkum út op de Sudersee.
Oan Pier wurde in reuseftich stalt en boppeminsklike krêften taskreaun. Oan Pier wurdt ek it tongbrekkerssechje "Bûter, brea en griene tsiis, wa't dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries" taskreaun. Pier soe dat brûkt hawwe om nei te gean of de opfarrenden fan skippen wol Fries wiene. Wie dat net it gefal dan waarden se kylhelle en waard harren skip leechrôve.
Neffens de leginde droegen Pier en syn mannen de bút fan de plundere skippen ôf oan hartoch Karel fan Gelre, dy't stipe yn de striid tsjin de Hollanners tasein hie. Doe't bliken die dat Karel yn 1517 sels in machtsposysje yn Fryslân besocht te krijen, wie Pier sa teloarsteld dat hy him werom luts út de striid. Syn lêste jierren wenne hy yn Snits, dêr't hy op 28 oktober 1520 oan syn ein kaam.
De leginde wol hawwe dat ek syn bern fermoarde binne troch de Saksen. Hjir is sibbekundich ûndersyk nei dien, en it soe kinne dat syn soan Gerlof Piers it oerlibbe hat, en dat syn neikommelingen der ek hjoed de dei noch yn Nederlân en Amearika libje. Ek it ferstjerren fan syn dochter is foar in lettere datum optekene.
Yn it sintrum fan syn bertedoarp Kimswert stiet in stânbyld fan Pier Donia, makke troch Anne Woudwijk.
Greate Pier. Zie ook Johan van Selbach.
Grote Pier (1480? - 28 oktober 1520) is de naam waaronder Pier Gerlofs Donia als Fries vrijheidsstrijder (Schieringer) bekendheid heeft gekregen. Rond zijn figuur heeft zich een uitgebreide legendevorming voorgedaan en het is moeilijk te zeggen wat er van de verhalen over Grote Pier op waarheid berust en wat niet.
Donia werd in de tweede helft van de 15e eeuw geboren. In 1498 kwam Friesland in handen van Albrecht van Saksen en een paar jaar later probeerden de graven van Holland rechten op Friesland te laten gelden en ze vielen Friesland diverse malen aan, wat onder andere in de bezetting van Stavoren resulteerde.
Donia was aanvankelijk boer te Kimswerd. Toen zijn boerderij (de Donia-state te Kimswerd) in 1515 door Saksische troepen (de Zwarte Hoop) werd platgebrand, ontwikkelde hij zich tot een fel bestrijder van de Saksische en Hollandse bezetters. Onder zijn leiding opereerde een kapervloot op de Zuiderzee die Hollandse schepen en steden plunderde. Aan Donia worden een reusachtige gestalte en een bovenmenselijke kracht toegeschreven (zie de anekdote aan het einde van dit artikel). Donia wordt ook als bedenker van het schibbolet "Bûter, brea en griene stiis, hwa dat net sizze kin is gjin oprjuchte Fries." gezien. Hij zou dat hebben gebruikt om na te gaan of de opvarenden van schepen op de Zuiderzee wel Fries waren. Was dat niet het geval, dan zouden ze onverbiddelijk gekielhaald zijn, en werd hun schip geplunderd.
Volgens de legende droegen Donia en zijn mannen de buit van de geplunderde schepen af aan hertog Karel van Gelre, die steun in de strijd tegen de Hollanders had toegezegd. Een belofte van Karel was "Vrij en Fries zonder schatting en accijns". Toen bleek dat Karel in 1517 zelf een machtspositie in Friesland probeerde te verwerven, was Donia zo teleurgesteld, dat hij zich uit de strijd terugtrok. Zijn laatste jaren bracht hij door in Sneek, waar hij in 1520 in zijn bed overleed.
Overlevering
Eens kwamen vijf sterke mannen hem opzoeken om met hem te vechten, omdat ze van hem hadden gehoord en wilden weten of hij echt zo sterk was. Dus vroegen ze aan een boer die aan het ploegen was, of hij wist waar Grote Pier woonde. De boer pakte de ploeg bij het handvat, tilde hem op en wees naar een boerderij. "Daar woont hij, en hier staat hij", want het was Grote Pier zelf die daar ploegde. De vijf sterke mannen waren zo verbaasd, dat Pier de ploegstok pakte en ze tegen de grond sloeg. Tegen iedere man zei hij: "Val" en daarom heet deze plek nog steeds: Fivefal (vijfval).
Een vergelijkbaar verhaal wordt in Groningen verteld van Dubbele Arend van Meden. Ook zou Greate Pier veldslagen domineren met zijn reusachtige zwaard. Dit stalen slagzwaard, waar recentelijk een exacte replica van is gemaakt, was 2,15 meter lang en woog ruim 6 kilo. Volgens de overlevering kon hij met dit zwaard de hoofden van meerdere vijanden tegelijkertijd afhakken. De meeste andere strijders waren in theorie "slechts" in staat per slag één hoofd te scheiden van de romp. In de praktijk lag deze score waarschijnlijk nog lager en moesten minder getalenteerde strijders meerdere hakbeweginen maken alvorens het gewenste resultaat was bereikt. De hoge mate van efficiëntie die Grutte Pier tijdens veldslagen kon tentoonspreiden, verschafte hem een tactisch voordeel ten opzichte van zijn tegenstanders.
Achtergrond van de strijd van Greate Pier is de machtstrijd om Friesland. George van Saksen oefende de macht uit over Friesland. Zijn 'Zwarte Hoop' trok plunderend door Friesland en verwoestte de boerderij van Pier (Donia-state, Kimswerd, dus niet te verwarren met de Doniastate bij St. Nicolaasga). Pier zwoer wraak op de Saksers en de Bourgondiërs (aan wie George van Saksen later Friesland had verkocht - Karel V). Hij vertrouwde op uitspraken van Karel van Gelre (Vrij en Fries zonder schatting en accijns). Toen bleek, dat Karel slechts uit eigenbelang handelde, trok hij zich terug in Sneek, waar hij kort daarna overleed