Individual Notes
Note for: Wybe Minnema, - 1429 Index
Individual Note: Tijdens de onlusten der Schieringers en Vetkoopers, heeft Wykel veel leeds moeten verduren, want de eersten aangevoerd door Wybe Minnema en Beinte Rommerts, overvielen, in het jaar 1428, onverwacht dit dorp, en sleepten den Pastoor, HeetPeter, uit de kosterij der kerk met zich, onder het toebrengen van onderscheidene doodelijke wonden, en aldus half zieltogende, naar het dorp Sondel, tot voor de stins, die zijn zoon Agge aldaar in eigendom bezat en bezet hield. Nu toondenzij dezen zijnen gevangenen vader, eischten het huis op, met bedreiging, dat, zoo hij hierin weigerachtig was, zij dezen voor zijne oogen zouden doorsteken. Deze bedreiging zou den zoon bijna bewogen hebben, om, ondanks hem en de zijnen,bij de overgave, een treurig lot beschoren scheen, daarin te bewilligen; dan de bijna stervende vader verzamelde nog eens zijne laatste krachten, zijnen zoon Agge toeroepende: dat hij de stins niet moest overgeven, dewijl de zelve toch zooveel gelden had, dat de dood hem reeds nabij was. Deze manmoedige en roerende toespraak van eenen vader aan zijnen zoon behoorde zeker ieder menschelijk gemoed, in hetwelk nog een vonkje redelijkheid overig was, bewogen te hebben, om voorhet minst hunne, reeds zoo zeer geteisterde, prooi verder ongemoeid te laten. Maar neen, deze barbaren, gramstorig, omdat hun doel niet gelukte, maakten den bijna stervenden man, in het gezigt van zijnen zoon, op staanden voet, af, staakten toen hunnen aanslag en verwijderden zich van Sondel. Agge trok vervolgens buiten 's lands, en wierf aldaar vreemde krijgsknechten aan, met welke hij, in het volgende jaar, in Friesland terugkeerde. Nu vervolgde hij op zijne beurt in het bijzonder de moordenaars van zijnen vader, waarvan velen sneuvelden, en onder dezen ook Wybe Minnema, die hij met eigene hand doodde.
Individual Notes
Note for: Willem Frederik Boschma, 1827 - 4 JUN 1901 Index
Individual Note: Akte van rectificatie Wymbritseradeel, 1828
Aangiftedatum 2 februari 1828, akte nr. 27A
Willem Frederik Boschma, geboren 28 mei 1822
Zoon van Rintje Jans Boschma en Trijntje Feikes van der Meer
N.B. Akte van rectificatie d.d. 9 januari 1828, waarbij
voornaam kind wordt veranderd van "Yke" in "Willem Frederik"
Individual Notes
Note for: Hessel Sytzes van Martena, ABT 1460 - AUG 1517 Index
Individual Note: grietman, liet in 1498 de stad-stins het Martenahuis te Franeker bouwen
Individual Notes
Note for: Doecke Tjebbes van Martena, 1530 - 11 NOV 1605 Index
Occupation:
Place: lid van de Friese Staten; eerste admiraal van friesland;leider van de watergeuzen
Individual Note: Doeke of Duco Martena 1530 - 1605
Admiraal van de watergeuzen in Friesland Doeke Martena is admiraal van de watergeuzen op de Zuiderzee. Als Latijns dichter is hij in staat de Bijbel, die dan nog niet is vertaald, te lezen en kritiek te leveren op het katholieke geloof. Doeke of Duco Martena is de laatste mannelijke afstammeling van een oud geslacht, waarvan het stamhuis, Martena State (foto onder), in Cornjum stond. Doeke wordt lid van de Staten Generaal.
Albert Martin maakt in 1873 een portret van de vrijheidsstrijder Doeke Martena.
In het bos bij Cornjum, ten noorden van Leeuwarden, voeren imposante lanen naar het landgoed Martenastate. Martenastate is in het begin van de 20e eeuw een ruïne. Maar het eeuwenoude adellijke huis waar eens de admiraal van Friesland woont, is heel fraai gerestaureerd.
(bron: Leeuwarderadeel)
Doeke van Martena heeft een hard leven. Zijn vader, Tjebbe van Martena, sterft in zijn geboortejaar in Martena State in 1530. Zijn moeder, Bauck van Heringa, trouwt daarna met Syds van Botnia. Op zijn zeventiende overlijdt zijn moeder.
Het familiewapen van Martena is gedeeld: 1. In goud een halve adelaar van zwart, komende uit de deellijn; 2. Doorsneden: a In blauw een lelie van goud, b In rood een gebladerde eikel van goud, de steel naar beneden. (bron)
Een enigszins beschadigd schilderij van Doeke Martena hangt in het provinciaal museum in Leeuwarden.
Doeke van Martena trouwt met Swob van Botnia, een zusje van zijn stiefvader. Hun eerste zoon sterft jong. Ook zijn vrouw komt jong te overlijden. In 1554, hij is dan 23 of 24 jaar, is hij lid van de Friese Staten.
Doeke is 38 jaar wanneer de Tachtigjarige Oorlog begint. Hij is dan hertrouwd met Tryn Unema. Zijn zoon Jan, ook een vrijheidsstrijder in hart en nieren, sterft in 1584.
Doeke is een doorzetter. Zijn afkomst en zijn huwelijk staan bovendien garant voor een snelle carrière. De familie Martena bezit veel huizen in de Friese steden. Eén daarvan is de Martena Stins (rechts) in Franeker, het latere gemeentehuis van Franekeradeel. Het gebouw wordt waarschijnlijk een museum.
Doeke wordt lid van de Provinciale Staten van Friesland. In 1564 treedt hij toe tot de Gedeputeerde Staten. Hij verzet zich hevig tegen de strenge maatregelen van Alva en de stadhouder Casper de Robles. Op Martena State houdt hij geheime bijeenkomsten. Wanneer Alva in aantocht is moet ook hij vluchten.
Doeke van Martena wordt een belangrijke schakel tussen Willem van Oranje en de Friese ballingen in Emden. Onder de ballingen bevindt zich Karel Roorda, die een zelfstandig Friesland wil. Roorda staat lijnrecht tegenover Willem Lodewijk van Nassau, die Friesland meer als een provincie van de Nederlanden ziet. (bron: J Bekkema)
De watergeuzen krijgen na vier jaren strijd op zee, vaste voet aan de wal in Den Briel in 1572. Doeke van Martena maakt onmiddellijk plannen om Friesland in te nemen. Grootste obstakel is het sterke blokhuis van Leeuwarden.
Links: Het blokhuis van Leeuwarden in 1783. De tekening is in het bezit van het Fries Museum. Op de voorgrond galgen. Nu staat hier aan het Blokhuisplein de gevangenis van Leeuwarden.
Blankerhoff schildert in 1663 de slag op de Zuiderzee in 1573 die mede door admiraal Doeke Martens een succes voor de watergeuzen wordt. De watergeuzen zijn nu definitief de baas op zee langs de kust van de Lage Landen.
Eerste admiraal van Friesland
Willem van Oranje benoemt Doeke in 1573 tot de eerste admiraal van Friesland. Maar Friesland is nog niet bevrijd. De Robles heeft zijn vloot in de haven van Harlingen liggen. Tijdens de slag om de Zuiderzee, tussen de watergeuzen onder leiding van Cornelis Dirks van Monnickendam en de Spanjaarden, onder Bossu, houdt Doeke van Martena de vloot van De Robles in bedwang op de rede van het Vlie. De zeeslag duurt zes dagen en nachten.
Nadat de watergeuzen Zeeland en Holland bevrijden wordt het stil in Friesland. Pas in 1576 gebeurt iets. Het slecht betaalde leger van de Spaans bevelhebber De Robles weigert dienst. Spanje is bankroet. Muitende soldaten nemen De Robles gevangen.
Het verzet bloeit overal op, ook in Friesland. Het Hof van Friesland functioneert niet meer en de bisschop wordt afgezet. De gevreesde blokhuizen verdwijnen. De Friezen kopen het recht om voortaan alleen nog Friezen toe te staan aan het Hof van Friesland. Leeuwarden zorgt samen met tien kleinere steden voor geld en de hoofdstad krijgt een belangrijke troef in handen.
De kleindochter van Doeke, Catharina Entens overleden in 1660, brengt Martena State ten huwelijk aan Sjuck van Burmania, Grietman van Wymbritseradeel (overleden 20 Juni 1650). Hun derde zoon Laes van Burmania woont vervolgens in de de State. In deze tak is de State in rechte lijn van vader op zoon overgegaan. (bron: Tresoar)
Vluchtelingen krijgen sleutelposities in het nieuwe Friesche bestuur dat radicaal wordt. Het bestuur wil aanvankelijk vrijheid van godsdienst, zoals Willem van Oranje voorstaat. Op 13 augustus 1578 wordt de eerste protestantse preek gehouden in Leeuwarden. Toch wordt de rooms-katholieke religie zo'n anderhalf jaar (3 maart 1580) later verboden. Kloosters gaan dicht, krijgen een andere bestemming of worden zelfs afgebroken. De katholieke kerk die eens zo machtig was valt weg.
(bron: Webserv)
In 1580 lukt het de Spanjaarden Doeke Martena gevangen te nemen. Willem van Oranje biedt losgeld aan maar de vijand weigert het geld.
Pas wanneer de watergeuzen een aantal gijzelaars in handen krijgen, stemmen ze in met een gevangenenruil. Na bijna een jaar gevangenschap komt Doeke Martena vrij, in ruil voor drie Spaans gezinde 'landgenoten'.
Straatarm
Doeke van Martena offert bijna zijn hele vermogen op aan de vrijheidsstrijd. De Friese Staten hebben een deel van zijn traktement nooit betaald. De voormalige admiraal wordt straatarm.
In 1603 overlijdt zijn vrouw Tryn en twee jaar later, op 11 november, sterft hij zelf op 75-jarige leeftijd. Doeke is in de Galilierëkerk (of Galileerkerk) in Leeuwarden begraven. Twee van zijn zes kinderen leven dan nog. Swob en Bauck, twee dochters, zetten het geslacht van Martena voort.
(bron: J Bekkema)
Rechts: De Galileerkerk, op de achtergrond op de tekening, bestond rond 1902 nog. De ets is rond 1765 gemaakt. De maker is niet bekend. Op de voorgrond de Korfmakersstraat.
In het centrum van Leeuwarden is nog steeds de Duco Martenapijp op de Nieuwestad te vinden.
Links: Deze prent uit 1968 is gemaakt vanuit het oosten. Firma van Kampen Huizumerlaan
(Bron: Historisch Centrum Leeuwarden)
Rechts: Het centrum van Leeuwarden. De Duco Martenapijp verbindt het water langs de bolwerken (links) met de gracht in de Nieuwstad (rechts). Onderin de foto staat het paleis van justitie en daarachter de Schouwburg.
Individual Notes
Note for: Rinke Baukes, ABT 1686 - Index
Occupation:
Place: Voorganger mennisten 1731
Individual Notes
Note for: Rinke Haitjes Haitjema, 6 MAR 1824 - 20 JAN 1892 Index
Occupation:
Place: Boekhouder doopsgezinde gemeente balk
Individual Note: Rinke Haities Visser en Sybrig Lieuwes Visser hebben dezelfde voorouders.
Individual Notes
Note for: Symen Barteles, 1709 - Index
Occupation:
Place: visser
Individual Notes
Note for: Geertje Hantjes, 1737 - Index
Baptism:
Date: 24 NOV 1737
Individual Notes
Note for: Johan Oepkes Cnossens, ABT 1575 - Index
Individual Note: bijsitter (soort wethouder), dijkgraaf van Wymbritseradiel, dorpsrechter, ontvanger en kerkvoogd in de Hommerts. Was al in 1610 dorpsrechter en ontvanger in de Hommerts. Eigenaar van een plaats in de Hommerts met het recht van twee stemmen. Mede gedeputeerde van Wymbritseradeels contributie en in 1617 ‘olt omtrent 41 Jaren’
Individual Notes
Note for: Upcke Aenes (Annes) Knossens, ABT 1539 - Index
Individual Note: eigenaar van 40 pm land te Knossens,onder Bolsward
Individual Notes
Note for: Johan Upckes toe Knossens, - 27 OCT 1558 Index
Individual Note: Johan Upckes: staat in hoog aanzien bij de burgerij van Bolsward en heeft een aantal belangrijke functies in de stad. Heeft land te Knossens en Kimswert. Wordt in 1552 genoemd in het register van de ‘Monstercedullen’ van Bolsward en moet daarom in het bezit zijn van een volledige wapenuitrusting (een harnas met alles wat er bij hoort). ‘Provoost’ van de Bolswarder schutters (1553). Eén van de gevolmachtigden van de stad in een geschil over het onderhoud van de zeedijken ten noorden van Makkum (1557). Er is een grafsteen van hem en zijn vrouw in de Martinikerk te Bolsward
Individual Notes
Note for: Upcke Johans toe Knossens, - Index
Individual Note: liet de sate "Groot Knossens" bouwen
Individual Notes
Note for: Johan Upkas toe Knossens, - Index
Individual Note: (Janka, Johan in Knossens, Jancke Knoesens, Johan Upka zin, Jan Upkis zin, Jan Upkis toe Knossens en Janke ter Draye). Woont op "Litike Knossens". Komt in 1497 voor in de Sneker Recesboeken; hij moet zijn zilverwerk inleveren dat hij als onderpand gegeven heeft voor het lenen van geld